bức tranh ngũ quả

(truyện Trạng Quỳnh)

Hằng năm, cứ đến dịp rằm Trung Thu là trong triều lại mở cuộc thi gọi là Thi Ngũ Quả. Ðây là dịp cho bọn quyền quý giàu có ở kinh thành Thăng Long tha hồ mà tung tiền ra hầu đoạt lấy giải cao nhất của nhà vua. Thế nhưng, lần thi này thì thật khó. Chẳng hiểu sao dạo gần đây Chúa Trịnh lại mắc cái chứng sợ nắng sợ gió. Chúa ngồi ngự lãm sau mức màn rủ, bởi thế việc chấm thi hầu như giao lại cho bà chúa toàn quyền quyết định, thế nên việc cho điểm lại càng rắc rối và khó khăn hơn các kỳ thi trước! Trong kỳ thi này, Quỳnh tuy chả có lắm tiền như thiên hạ, nhưng cũng xin tham dự. Lại còn nói trước với bạn bè rằng mình sẽ đoạt giải cao nhất.

Vào cuộc thi, mọi người đua nhau bày ra các thứ trái cây ngon lạ. Trong lúc đó, Quỳnh vẫn chỉ hai tay không, cổ áo giắt một tờ giấy cuộn tròn. Tuy kinh ngạc trước cảnh tượng ấy nhưng chẳng ai thừa thời giờ mà chú ý đến Quỳnh, ai cũng mải chăm chút cho mâm quả dự thi của mình trước đã. Lúc đến lượt mình, Quỳnh rút cuộn giấy ấy ra, trải phẳng trước mặt chúa và bà chính cung. Thì ra đó là một tấm tranh vẽ hình một thiếu nữ rất trẻ, dáng yêu kiều, khỏa thân, nằm nghiêng mình, chân hơi co, chân duỗi thẳng, đôi bàn tay úp lại đặt dưới ngực. Dưới bức tranh có đề hàng tựa: Mâm Ngũ Quả Rằm. Ðợi một lát cho mọi người ngắm bức tranh xong, Quỳnh thưa với chúa:

– Kính xin chúa thưởng ngoạn và cho điểm mâm ngũ quả của thần ạ!

Chúa nghiêm mặt:

– Ngươi nghĩ sao mà dám gọi đó là mâm ngũ quả?

Quỳnh lặng lẽ lùi xa mấy bước, dùng cây quạt điểm lướt qua bức tranh. Trước hết, chỉ vào đầu thiếu nữ trong hình rồi nói: đây là dẽ nhãn. Chỉ vào ngực, Quỳnh tâu: đây là một cặp đào tơ. Ðến những ngón tay nuột nà kia, Quỳnh bảo: đó là trái phật thủ. Chỗ cuối cùng, Quỳnh lấy cán quạt khoanh một vòng, nói: đây là múi mít mới bóc, hãy còn thơm phức. Không hiểu chúa nghĩ thế nào mà thích chí cười nắc nẻ. Bà chính cung thấy chúa đang mắc bệnh, lại còn thích những thứ không nên ăn ấy, liền chất vấn Quỳnh.

– Ngỡ Trạng cho xem thứ gì mới mẻ, chứ thứ ngũ quả ấy thì nữ nhân nào mà chẳng có?

Quỳnh biện bác ngay:

– Tâu lệnh bà, tục ngữ có câu “người năm bảy đấng, của năm bảy loài” đâu phải người nào cũng giống người nào. Có bậc anh linh kiệt xuất như Bà Trưng, Bà Triệu, có bậc tài trí như Ngọc Hoa, Phương Hoa, những kẻ thất đức, thất phu trên trần này có đem gánh đổ đi cũng không hết. Thần trộm nghĩ cây quả cũng vậy thôi. Có thứ bưởi đào, bưởi ngột, nhãn lồng, đào tiên, mít thơm, mít mật… lại có thứ bưởi đắng, nhãn còi, mít nhão, mít dai… Xin lệnh bà xem lại cho kỹ mâm ngũ quả của thần dâng đúng là những thứ quý đấy ạ!

Quỳnh nói thao thao bất tuyệt một hơi. Bà chính cung nghe câu được câu chăng, sợ mình bị lẫn vào loại nữ nhân tầm thường, bèn hỏi lại:

– Thế Trạng xếp ta vào đấng người nào?

Quỳnh nhìn chằm chằm bà chúa từ đầu đến gót rồi làm bộ cung kính, thưa:

– Tâu lệnh bà, nhan sắc như lệnh bà đáng được xếp vào loại khuynh thành, khuynh quốc!

Bà chính cung chẳng hiểu thâm ý của Quỳnh khi dùng những điển tích sâu xa, nghĩ rằng Quỳnh khen mình là người đẹp không ai sánh bằng, trong bụng sung sướng vô cùng, lại có ý hàm ơn Trạng nữa! Nhà vua từ nãy đến giờ cứ mải ngắm bức tranh, không để ý đến cuộc đối đáp giữa bà chính cung và Quỳnh, bỗng thở dài, chép miệng:

– Giá mà mâm ngũ quả này là thật thì ta chấm ngay cho ngươi giải nhất!

Quỳnh biết chúa đã xiêu lòng, bèn thưa:

– Thứ “ngũ quả” ấy thì thiếu gì, mà giá như có thật thì vào tay bậc cao sang như chúa thượng cũng chỉ một lần thưởng thức qua là chán ngay thôi. Còn mâm ngũ quả của thần đây mới thật là vô giá, không có thức nào sánh được. Cứ đem bày nó ra lúc nào cũng được, chúa thượng có “ăn” cả năm cả đời cũng không hết, để đó chẳng sợ thiu thối gì, mà muốn “ăn” cũng không ai bị mất phần ai. Bẩm, chính vì nó quý như vậy nên thần mới đem tiến dâng, còn việc dự thi chỉ là nhiên hậu.

Quỳnh tâu xong, chúa không phán gì ngay quay sang vấn ý bà chính cung. Bà chúa mỉm cười, sau đó thay mặt chúa tuyên bố Quỳnh đoạt giải nhất cuộc thi ngũ quả năm nay.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *